{"id":109,"date":"2014-09-28T14:48:06","date_gmt":"2014-09-28T14:48:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.markmarkmast.nl\/?page_id=109"},"modified":"2014-09-29T20:24:47","modified_gmt":"2014-09-29T20:24:47","slug":"dichtbundels","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.markmarkmast.nl\/index.php\/dichtbundels\/","title":{"rendered":"Dichtbundels"},"content":{"rendered":"
\n

Het afnemende licht<\/strong><\/p>\n

De tekenen van levend vuur
\ndie oude helden
\nboven onze wereld hieven,
\nkeerden in het herfsttij
\nvan de groten
\ntot zichzelf in.
\nIn hun verstilling spiegelend
\nwat was,
\nin hun vermindering,
\nlaten zij weldra ons
\ndie achterbleven,
\nwij die onszelf niet vonden
\nen de grootheid
\nniet bezaten, achter
\nals in het koude duister
\ndat na een groots festijn
\nmet vuurwerk
\nvallen moet.<\/p>\n

Afscheid van de metgezel<\/strong><\/p>\n

Nu ik jou
\nbij ons scheiden pas
\ngewaarword, broeder,
\nzie hoe je mij
\ngedanst hebt
\nen gesproken,
\nhoe mijn lach,
\nmijn liefde, steeds
\nde zorg en troost maskeerde
\ndie jij mij in stilte gaf,
\nberouwt het mij.
\nMijn helper
\ndie ik niet gekend heb,
\ndrijft alleen af
\nen zijn echo spiegelt
\nin de ruimte.
\nSta hem bij!<\/p>\n

Bruidje<\/strong><\/p>\n

Ik ben
\nachter de hemel
\nen voorbij
\nde sterren.
\nHier zijn
\nalleen nog
\nvreemde vormen
\nom mij heen.
\nMaar Hij
\nis altijd
\nachter alle dingen.
\nIk kom.
\nHij wacht,
\nwacht op ons
\nallemaal.<\/p>\n

Chopin<\/strong><\/p>\n

Zou na de dood iets zijn
\nals
\nonder het deksel van een vleugel
\nmee mogen luisteren
\nnaar
\nwaar mechanica van snaren
\ntot Chopin wordt
\nen als lichte geur
\nhangt
\ntussen de balcons van Frankrijk?<\/p>\n

denken<\/strong><\/p>\n

ik dacht
\nen denkende
\nherschiep ik mij
\nde wereld
\nen mijn gebeente
\nwerd heidens
\nen mijn bloed
\nriep om zijn
\nvoorgeslacht<\/p>\n

De aanwezigheid van de derde<\/strong><\/p>\n

Die in de schaduw
\nvan ons samenzijn
\nde ketens heeft beklonken
\n– wij droegen
\nin Zijn naam
\nhet ijzer aan –
\nheeft in het weefwerk
\ntussen onze daden
\nreeds de bron gedronken.
\nWees gegroet.
\nDe eerste schrede
\ntot verlossing
\nis gedaan.<\/p>\n

Het geengezicht<\/strong><\/p>\n

Geef geen gezicht
\ngeen ogen
\ndie verbergen
\nhoe de blindheid mij bezocht.
\nGeef geen gezicht
\nen laat mijn taal
\nniet toeslaan
\nwaar slechts zwijgen spreekt.
\nGeef geen gezicht
\ngeen oren
\nwant wie niet weet
\nhoort wat hij horen wil.
\nGeef geen gezicht
\ngeen ik
\ngeen mij
\ngeen mijn<\/p>\n

Geest<\/strong><\/p>\n

Nog is het traliewerk
\nvan onze dagen
\ntussen ons
\nen wat aan geest
\nin ons tot stand gekomen is,
\ngelegen.
\nToch schemert goud
\ndat zich in ons vormen wil
\ntot het tot iets van ons
\ngeworden is
\nons tegen.<\/p>\n

Geheim<\/strong><\/p>\n

Werd ooit een plek
\ndoor mensenhand gewijd
\ndie niet van aanvang af
\ntot aan het eind der dagen
\nreeds van elders
\nals zodanig
\naangewezen was?
\nWant toen de eerste steen
\nwerd aangedragen,
\ntoen de laatste klank
\nvan zang
\nen stap verstierf
\nen toen het ijle water kwam
\nen rees,
\nbroeder,
\nbleef wat hier is
\nzoals het was.<\/p>\n

De goed en kwaad groet<\/strong><\/p>\n

Zijn gedachten nemen
\nzwartwit in de ruimte
\nvormen aan
\nen worden elders
\nals waarmerk van werkelijkheid
\nverstaan.
\nKwadrantenspel slechts, liefste,
\nroep om nacht en ijs.
\nWant er is niets
\nachter het groene masker,
\nniets dat ik niet zelf
\nzou kunnen zijn.<\/p>\n

In het hart<\/strong><\/p>\n

Ik zie hoe vele woningen
\nals kamers
\nbinnensharts gelegen zijn,
\nhet lijkt wel
\nof daar kleuren wonen
\nen ik roep
\nwanneer ik zie
\nhoe Hij tot leven wekt
\nwat in ons droomt
\nen sluimerend
\nverborgen ligt:
\nverlicht ook mij!<\/p>\n

Hartje<\/strong><\/p>\n

Hartje, zie
\nik ben je vader.
\nZoals jij
\ngezocht hebt
\nzo heb ik
\ngewacht.<\/p>\n

Herdenking<\/strong><\/p>\n

De stilte speurt slechts
\nwat het oog
\nniet meer,
\nnog niet,
\nvermag
\nen mijn gemoed gedenkt
\ndie langs de draden
\nvan het lot
\nmet ons
\nverbonden waren.<\/p>\n

Heidense uitvaart<\/strong><\/p>\n

Ik heb de balken
\nvan mijn bouwwerk
\nmachtig opgebroken.
\nRuimte overwint zichzelf,
\nversterft.
\nUit vaart wat in mij was
\nen werkte.
\nDe in het staal gesmolten schim
\nvan wie ik was
\nin laatste kracht ontzield,
\nik zie hem staan.
\nGeen klank weerkaatst
\nde kantelende ruimte.
\nOntfermt zich niemand
\nover wat mij rest?<\/p>\n

Een Isisgeheim<\/strong><\/p>\n

Een lichaam
\nwerd behoed
\nen toegedaan
\nen tot
\nonsterfelijkheid getooid.
\nDe geest ging heen
\nen leegte waarde
\ndoor de ogen.
\nEn toch,
\nwat sluimert
\ntot in onze dagen,
\nwat droomt in hem
\ntot in dit tijdperk
\nvoort?<\/p>\n

De werking van de tijdgeest in Johannes<\/strong><\/p>\n

De geest
\ndie
\nin de tijd verblijft
\ndroeg
\nmij het hoofd
\nheen.
\nWilloos denkende
\nvoert
\nde vooruitgang voort.
\nHet keerpunt
\nvan de tijd
\nkondde ik reeds,
\nnu wacht
\nmij hart
\nen wil,
\nde dagen lengen
\nen de wiekslag
\nvan het Woord
\nwenkt.<\/p>\n

keerpunt<\/strong><\/p>\n

Om mijn lot
\nsloeg ik de aarde
\nen het werd mijn leven
\nen ik wist niet meer
\nwaarom
\nNu spiegelt zich
\nin werkeloos weerzien
\nwat uit mijn witten wonde
\nen mijn slaghout
\nwordt<\/p>\n

Kinderlied<\/strong><\/p>\n

Hoe ver reeds zond mijn blondste kind
\nde blik als afscheid langs mij heen
\ntoen zij ter wereld kwam;
\ngeluidloos sterrengruis en flonkering
\nvan al het liefste.
\nZo zwartgeblakerd als mijn tweede kind
\nverscheen,
\nzo schots en scheef gebouwd,
\nmaar van de roodheid van mijn kleed,
\nvanaf mijn knie,
\nlacht zij het leven en de dood
\nin tederheid voorbij.
\nLief klein gedrocht,
\nje blonde zuster,
\nde mooiste tussen hel en maan,
\nzend ik steeds verder heen.
\nAl wat gebeurt is reeds beschikt.
\nWaarom de tederheid in mij
\ngesproken heeft voor jou,
\nhet lag reeds in de eerste steen
\nverankerd.<\/p>\n

kleine kompositie<\/strong><\/p>\n

in wat zich
\nklein gekaderd
\naandient
\nwiekt de wil
\ntot ruimte
\nals een schaduw
\nbinnen<\/p>\n

De kleine mens<\/strong><\/p>\n

In kleine kleuren
\nen in vele stukjes
\nkomt de wereld
\nop mij toe.
\nIk sta
\nin evenwicht
\nen in het midden.
\nZie je wel hoe
\nik toch wakker ben?<\/p>\n

Koning<\/strong><\/p>\n

Wat is er van mijn koning,
\nvan mijn held, geworden?
\nWat heeft de dageraad
\naan onheilszaad
\nreeds in de kiem
\nvan het ontluikend groen
\ngelegd?
\nIn welke daad uit onmacht
\nheeft de schuld zijn hart gewiegd,
\ngewogen?
\nDat mijn koninkrijk
\nhet licht moest zien,
\nhet licht moest zien!<\/p>\n

Kruisiging<\/strong><\/p>\n

Ziet aan, het draaiwerk
\nwaarin de klanken
\ndie het leven zelf
\nooit voortbracht
\nzijn gevangen,
\nwaar de fa\u00e7ade schertst
\nmet hoe het menszijn
\nen de waarheid
\nwerd vervormd.
\nEn elke slag waarmee
\nde valse tonen klinken
\nkruisigt Hem
\nweerom, voor immer.
\nZo Hij gestorven is om ons,
\nzo staat ons bloed
\nhier afgebeeld
\nen het genadeloze keerpunt
\nvan het inzicht
\nwiekt in zijn zwarte tweeheid
\ntelkens weer
\naan ons voorbij.<\/p>\n

Het lijden<\/strong><\/p>\n

Is dit mijn paard
\nwaarvan de ogen
\nzo gewond zijn
\ndat het zijn blinde lot
\nniet meer voorzien kan?
\nHeb ik mijn maat,
\nmijn makker zo
\nmishandeld, zo
\nontkend?
\n’t Onhoorbare gerucht
\ndat hij op tijd vernam,
\nwaar is het?
\nWaar klinkt het nog?
\nWie ruikt het onraad
\nen de bloemen
\nnog voor mij?<\/p>\n

Magnolia’s<\/strong><\/p>\n

Stil schemeren
\nmagnolia’s mij toe
\nvanaf de overzij
\nen dromen, witte
\nhoofden luisterend
\nbijeen, hoe wij
\nin nacht de tralies
\nen de tederheden
\ntellen, die nabij
\nde koele losplaats van
\nontslapenen geweven
\nworden, zij aan zij.<\/p>\n

Kleine makker<\/strong><\/p>\n

Ach kleine makker,
\nmetgezel van spel
\nen lieve dagen
\nvan weleer; zie,
\nzie mijn handen
\nen mijn hart,
\nmijn denken.
\nKan ik,
\nkan ik weer
\nmet je mee?<\/p>\n

Mara’s dochter<\/strong><\/p>\n

Ik fluister
\nstille schoonheid
\nspiegelende liefde
\nals een melodie,
\neen berghelling papaver.
\nKom in de nacht
\ndan valt de maagdenspiegel open
\nen duizend bloemen weemoed dorstend
\nlust het mij.
\nDie weet,
\ndie komt
\nmaanlichtgelijk.
\nDie komt
\ndie vindt
\nwat hij onder zwart licht smachtend
\nreeds zo lang vergeefs
\nals erfdeel zocht.<\/p>\n

Mom<\/strong><\/p>\n

In Babylon heb ik jou
\nje sandalen aangegeven
\nen wij rookten samen
\nsterke pijpen in het Westen
\nonder de vorstin
\nvan de gevaren.
\nElders weer joegen wij
\neendere gebeden
\nover vlak heet land.
\nDe sabelwitte Pamir
\nhebben wij gediend. Op de
\nbesneeuwde flanken
\nwaren wij zijn herders
\nen zijn knechten.
\nKundig brachten wij tekens
\naan, sterkten de wanden,
\nrichtten zuilen op,
\nbrandden onsterfelijke vuren.
\nOver de toppen
\nvan bronstige zee\u00ebn
\nsmokkelden wij wierook,
\nslaven, prille vrouwen
\nen woedden met onze winsten
\ndoor bloedhete holen in
\nMukallah, Zanzibar.
\nOoit heeft de roekeloze Andes
\nonze lach weerkaatst
\nen veel meer is geschied.
\nNu ordelijk,
\nordentelijk bijeen
\ntussen achturendagen
\nlijkt het
\nalsof er nimmer iets
\nooit was van deze dingen
\nen of alles zomaar
\nen toevallig is.<\/p>\n

De zwarte monnik<\/strong><\/p>\n

En is de avondhemel open,
\ndan komt hij, schalks
\nen vliegende op kleine voeten.
\nDan, lachend om ons leven,
\nom onze daden hier beneden,
\nneemt hij onze hoofden
\neven in zijn handen
\nen is heen.
\nOver de duisterende landen
\nnacht het werldra.<\/p>\n

Magiste<\/strong>r<\/p>\n

Het was geen streven
\nen geen zoeken,
\nniet: bereikt
\nen geen vervulling.
\nEr was geen wens,
\ngeen weg,
\ngeen tijd.<\/p>\n

Nachtvogels<\/strong><\/p>\n

Achter de schuilplaats
\nvan mijn dromen
\nzie ik de vogels
\nvan een onvervuld verlangen.
\nKiemen en behoeders van gestalten
\n– elk van hen zal ik eens zijn –
\nin het broedsel, in het licht
\nen bloed
\ndat komen moet.<\/p>\n

De onstuitbare vermeerdering<\/strong><\/p>\n

Nu is de bloesem
\nvan vermeerdering door deling
\nweer en weer,
\nontloken.
\nAls een koekoeksjong verborgen
\nwerd de vrucht ooit
\nin het warme nest gelegd.
\nEn weldra woekert over onze wereld
\nhelse papaver in scharlaken veelheid
\nen geurt, betovert onverbiddellijk.
\nHoe vele helden zijn niet reeds
\nin vrede en ter ruste?<\/p>\n

In het oordeel<\/strong><\/p>\n

In het oordeel
\nwaar in duisternis
\nhet uiterst recht
\nbehoed wordt
\nstaat
\nhet hersenschimmig tribunaal
\nwaar alle sporen
\nvan let leven
\nsamenkomen
\nen het weegt genade
\ntegen waarheid af
\nonwrikbaar
\nals een arbeidsuur
\nen even onontkoombaar
\nstaan ook wij
\ngedagvaard.<\/p>\n

Ik ga daar heen<\/strong><\/p>\n

en zie dan wel
\nhoe het woestijnlicht okert.
\nDe ballonnenzonnen knappen
\nals bij toverslag
\nde hemel in.
\nMij is een paal gezet
\naan weerszij
\nen er staan nog meer
\ngeheime tekens
\ndie mij sterken.<\/p>\n

Pangaea<\/strong><\/p>\n

Maan van het water
\nen de oceaan! Gezel!
\nHoor hoe mijn roep kaatst
\ntegen het graniet geduld.
\nHoe langzaam keert
\nhet blinde verlangen
\nniet slechts ons lot,
\nmaar het verlangen zelf
\nkeert zich dan om
\ntot eeuwig zwenken.<\/p>\n

Pasen<\/strong><\/p>\n

Op een middag
\nwas ik heel erg sterk
\nen iemand
\nhad mij lief
\nik liet haar zien
\nwat ik zou kunnen.
\nMaar aan de overzijde
\nriep een kind
\ndat in een ei
\neen touwtje sprong:
\nIk kom! Ik kom bij jullie!
\nTwee kuikens in de tuin
\ntussen de bloemen
\nwaren stom
\nin hun verbazing
\nen bewondering.
\nDat ik dat allemaal kon!<\/p>\n

Rabbi met rozen<\/strong><\/p>\n

Hier!
\nRozen!
\nHandenvol!
\nRozen van de lichtheid
\nen de geur van leven.
\nWant als het zoeken
\nophoudt
\nZie!
\ndan is de weg van wet
\nen recht
\nzo rozenrood omzoomd,
\nzo vol
\nzo zoet
\nzo mild
\nen geeft het leven
\nen de dood
\nweerom.
\nZie!
\nRozen!
\nOveral!<\/p>\n

Regenend Blauw<\/strong><\/p>\n

de wereld binnen
\nin de tijd dat de
\ngesteenten en de oceanen
\nnog niet gescheiden waren,
\nonder het ontwakend oog,
\nblind licht,
\nimmer getuige, nimmer oordeel,
\nvan waar begin bestaat
\nnoch tijd
\nnoch einde.<\/p>\n

De eerste reis<\/strong><\/p>\n

Nu, lieve vriend, vaarwel.
\nDe bloemen zijn geplukt,
\nhet koren is in schoven bijgezet,
\nde zoetgevooisde bomen vieren
\nons uiteengaan met ballonnen.
\nHet vagevuur van ons vaarwel, mijn hert,
\nwenkt reeds en wacht
\nachter de akker van het laatste
\nparadijs.<\/p>\n

Het rode licht<\/strong><\/p>\n

Ik was het vuur.
\nToen schouwde ik mijzelf
\nen werd tot gloed getemperd.
\nDe warmte van mijn wezen
\nbleef.
\nDe wildheid klonk mij toe
\nen hief de kelk
\nten afscheid.
\nMijn mateloosheid vlood
\nzonder vaarwel.
\nIk zie
\nik ken
\nmijn kern.
\nMijzelf zichtbaar
\nvorm ik mij.
\nIk word
\nik ben.<\/p>\n

Vierkant Rood<\/strong><\/p>\n

Vierkant in het rood geklonken raderen
\nen onderdelen van gesprongen passie,
\nhet laatste kermen werd in spinraggen
\nvan sluiers tot een kleed versteend.<\/p>\n

Schaap met vijf poten<\/strong><\/p>\n

Een farao die ongeduldig was
\nheeft mij geschapen.
\nOmdat hij niet kon wachten
\nmoet ik nu
\nhier staan tot het mijn tijd is.
\nOndertussen moet ik eten.
\nBloemen en knollen krijg ik
\nvoorgezet.
\nMaar al die tijd ben ik alleen,
\nword ik nog niet gebruikt
\nen niet geaaid.<\/p>\n

De schuld<\/strong><\/p>\n

Mijn gelaat
\nis groen geworden
\nonder de zotskap
\nons verbond.
\nUw witheid
\ntekent mij
\nhoe ik u sloeg.
\nDe wereld schouwt
\nde schuld niet
\ndie ik schuilhoud,
\nnoch de keten
\ndie ons samenbindt,
\nnoch u, gezel.<\/p>\n

Sint met kalf in de nanacht<\/strong><\/p>\n

Kijk
\nals je niet slapen kan
\ntussen de sterren.
\nDaar gaat
\nde Sint voorbij
\nen er is ook
\neen kalf,
\nblauw,
\nbij hem
\ndat hem daar
\nbehoedt.<\/p>\n

Slaap<\/strong><\/p>\n

Wanneer
\nde nacht komt
\ngaat
\nmijn kleine tuin
\nvan dromen
\nvoor mij open.
\nEn zachtjes,
\nin geluk begroetend
\ndie daar wonen,
\nben ik
\nin hen,
\nzijn zij
\nin mij.<\/p>\n

Het Slaghout<\/strong><\/p>\n

Wie heeft het slaghout
\nooit zo
\nin zichzelf gedreven,
\nde Mekong ontmand,
\nde fluisterende groene nacht
\nuiteengereten.
\nZachte nacht.
\nMekongmaan.
\nZo zwart het haar.
\nZo zwart.<\/p>\n

De smart<\/strong><\/p>\n

Droomde in mij
\nde ziel niet altijd reeds
\nvan afstand doen,
\nvan afscheid
\ntussen uur en tijd
\ntussen uitvoerder en rechter?
\nIk weet mij,
\nzonder verzoening of erbarmen
\ntoch zonder innerlijke strijd,
\ntussen uitvoerder en rechter.
\nHetgeen geschiedt,
\nhet wordt aan mij voltrokken.
\nDoel en betekenis
\nken ik niet.<\/p>\n

Stad der smarten<\/strong><\/p>\n

Was ons hart
\nwinter,
\nwas ons hart
\nnacht,
\ntoch heeft daar
\niemand
\nongemerkt
\nde gloed van smart
\nonststoken.
\nNacht is niet boos meer.
\nLangzaam
\nlangzaam
\nwordt ons hart
\nvurig,
\nwordt ons hart
\nlicht.<\/p>\n

Spotvogel<\/strong><\/p>\n

De ogen toegeknepen
\nmet het aureool
\nvan eigen wetten
\nschrijdt hij hautain
\nhet zwartwit
\nvan zijn
\nuniversum binnen.
\nDe scherpte
\nvan zijn snavel
\nis paraat,
\nzijn slagwapen
\ngereed.
\nHoe kunstig
\nechter
\nis zijn eigen kleed
\nversierd
\nwant met de mantel
\nvan de liefde
\ndekt hij
\nzichzelf alleen.<\/p>\n

Sprookje<\/strong><\/p>\n

Eerst was de appel,
\ntoen de slavernij.
\nDe tijd ontrolt zijn lint.
\nEn toen de wil tot leven
\nweer verscheen,
\nwerd een slavin
\ntot hoedster
\nover goed en kwaad.
\nDe appel
\nwas een farao geworden.<\/p>\n

Een touwtjesspringend tuiltje<\/strong><\/p>\n

Zingend
\nspringend
\nin het blauw
\nde korenbloemen
\nzijn van jou
\nde wereld is ontloken
\nde ketens zijn gebroken
\nen alles springt nu
\nuit de tijd
\nbloemen
\nin alle eeuwigheid<\/p>\n

Vader<\/strong><\/p>\n

Ik heb
\nmijn zwarte vader
\nnog zien dansen
\nen zien kloppen
\nin de nacht.
\nWat hij
\nde lucht in dreef
\nbootste de stam
\nhem na
\ntot zij
\nonmerkbaar
\ntot de dood gedanst
\nhet nevelende veld
\nde stilte liet.
\nHoe, vader
\nword je weer
\neen vlinder?<\/p>\n

Een vederen vriend<\/strong><\/p>\n

Vang mij niet
\nvang mij nimmer.
\nDe zwartheid heeft zijn eigen stem
\nen teken.
\nLuister niet naar mij.
\nKijk naar de dingen.
\nZie hoe zich het voorval plaatst.
\nHoor hoe de tijd zijn einde in zich draagt.
\nWeet dan te wachten.
\nEn als het nieuwe nadert,
\nweet dan te doen.
\nMaar luister niet naar mij,
\nde zwartheid heeft zijn eigen taal.
\nEn vang mij nimmer,
\nvang mij niet.<\/p>\n

De verkondiger van het licht<\/strong><\/p>\n

Reeds is mijn roep de dageraad,
\nonder mijn teken wordt het kleed
\ngeheven
\nen de sluier van de nacht
\ngelicht.
\nDie ik getuig,
\ndie mij het licht gaf
\nen het hart ontbrandde
\nen tot weten voerde,
\nploeg ik de zwarte grond.
\nIk splijt de steen.
\nIk scheur de stilte open,
\nwek de doden.
\nDe tijd slaat om,
\ngeef acht,
\nhet einde van het lange wachten
\nis nabij.<\/p>\n

De versierde mens<\/strong><\/p>\n

De gele banen van het denken
\nzijn als een stalen kapseling
\nom het gemaskerde gelaat geklemd.
\nIn weerwil echter van de analyse,
\nvan de bepantsering, het rijk
\nvan helderheid waarin hij heerser is,
\nis buiten de oevers van zijn weten,
\nals kinderlief en kinderleed
\nhet leven in beweging.<\/p>\n

Vioolnacht<\/strong><\/p>\n

De trossen losgeslagen
\nzinken wij
\nde wereld achter onze dromen
\nbinnen.
\nWant voor dat alles was,
\nvoordat het woord
\ngesproken werd,
\ndroomden, violierden
\nwerelden in zwanger water
\nen was de geest
\neen vleugelende lach.
\nJa, ons kent ons,
\nwat wij geweest zijn
\nzullen wij weer worden.<\/p>\n

De vitrioolgroet<\/strong><\/p>\n

Reeds voor de eerste groet op aarde kwam
\nals afscheid
\nhebben wij elkaar bemind
\nen schreven wij de tekens van ons samenzijn
\nmet vitriool op bruine steen.
\nZie, \u00e9\u00e9n voor \u00e9\u00e9n
\nhalen wij nu de tekens binnen
\nvan toen,
\nvan voor de eerste groet op aarde kwam
\nals afscheid.<\/p>\n

De dood in Vlaanderen<\/strong><\/p>\n

(the fortune of war)
\nDie op de schemerende velden,
\nniet tot het graf geteld,
\nals wind over de kale akkers joegen,
\nwerd als symbool in steen gegeven
\nwat hen aan graf ontbrak.
\nDe veelheid van hun namen
\nwas een stad gelijk.
\nEn altijd maar zoekend wie zij waren
\nzwierven zij.
\nDie zich hervonden,
\nscheidden met de jaren.
\nNog hangt de lucht zwaar,
\nzwanger ligt de groene grond.
\nZie, hoe de laatste raven
\nrond de torens dansen.
\nRoep hen als nieuwgeborenen,
\noude geliefden,
\nroep hun namen!
\nWant zonder onze stem,
\nons mededogen,
\nvinden zij
\nzichzelf hier niet.<\/p>\n

Vuurkamer<\/strong><\/p>\n

Vijf treden
\nleiden naar het vuur
\ndat hoog in de pagode
\nkoel beheerst wordt; wacht.
\nWie kan
\nzo ongeschonden
\nde ontmoeting met het vuur
\ndoorstaan
\ndat hij
\nals wie hij was
\nde treden weer
\nomlaag kan gaan?<\/p>\n

Weerzien<\/strong><\/p>\n

Als zij
\ndie reeds gestorven zijn
\nin mij
\nomzien en kijken
\nnaar de lichte kamers
\nwaarin ik mijn kindzijn
\nachterliet,
\nzie ik het eiland
\nwaar de albatrossen komen
\nin het snijdend grijs
\ndat, als de herfst
\nhier nadert,
\nd\u00e1\u00e1r de eerste hoop
\nop poolvoorjaar betekent,
\nen is de lange nacht
\nvoorbij.<\/p>\n

Hoe komt het toch<\/strong><\/p>\n

dat het hartstochtelijk verlangen
\nnaar wat ons kind deed zijn
\nzo ongekend ver weg
\nsmachtend moet branden,
\nwaarom toch hebben wij
\nelkaar
\nzo lang niet weergezien?
\nStil drijven
\nuit de nevels
\nde eerste ijsbergen
\nals dode kinderen
\nde baai in
\nen lopen dan
\ngeruisloos aan de grond.<\/p>\n

de wonderbare reis<\/strong><\/p>\n

mijn schip verging
\nik werd een inktvis
\nin de rode zee
\nal heel lang
\nzie ik vreemde dingen
\nverhalen ongekende dieren
\nen verdronken steden
\nspoken zachtjes wiegend
\nmet mij mee
\nwaar gaat het heen?
\nik ken hen niet
\nvreemd volk ik denk
\nben ik soms met hen
\n\u00e9\u00e9n?<\/p>\n

De heilige zwarte stad<\/strong><\/p>\n

In de schaduwen van de stad
\nzie ik gezichten
\ndaden
\nen gedachten
\ntot zwart tij samensmeltend
\nman na man.
\nEn ik denk
\nwie is hun moeder?
\nLieve moeder
\nwieg hen dan!<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/section>\n

Aftellen<\/strong><\/p>\n

Een doorsnee werkdag
\nvan de sociale dienst was op tv.
\nHij zat daar, zesenvijftig jaar
\noud in de standaardkamer
\nen de juffrouw tegenover hem
\nwas menselijk.
\nHij luisterde gedwee. Een heer,
\neen arbeidsongeschikt verklaarde ridder
\nmet een onbesmet blazoen.
\nNa twee jaar komt uw uitkering
\nop zeventig procent
\nvan ’t laatstverdiende loon.
\nHij glimlachte beleefd. De pluimen
\nop zijn hoed wuifden ons toe.
\nZie je me wel?
\nEn het pensioen?
\nDe wereld is zo oud, zij vriest
\nde wonden toe,
\nterwijl de staat je late uren
\nin procenten uitbetaalt,
\nen jij het afkalven
\nvan brood en spel
\nnog deugdzaam gadeslaat
\nals trof het niet jezelf
\nmaar slechts een vreemde dubbelganger.<\/p>\n

Een nieuwe auto gekocht<\/strong><\/p>\n

Toefluistering van glas
\nachter mijn binnenkomst.
\nWerd ik verwacht?
\nVerspreide staalmeesters
\nvan deze ruimte sloegen,
\nanderen de biecht afnemend nog,
\nterloops een kwartoog
\nnaar mij uit.
\nIk liep, gemeten, en
\nmijn binnenste aldus van ver
\nbeklopt, beluisterd,
\ndoor de voorhof en trok dan,
\neen voorschot nemend
\nop het heil van morgen,
\nuiterlijk snedig nog
\nvan amberkoets tot m\u00e9tallique.
\nEr lag ikonenweedom
\nin ’t geavanceerde ijzer
\nvan de tempelruimte
\nen ik wachtte mild
\ntotdat \u00e9\u00e9n van de,
\ndoor n\u00f3g hogeren
\nmet macht bekleedden
\ntijd vond.
\nTer zitting hield hij mij
\nde jakobsladder voor
\nen buiten werd mijn wit
\nstaand ros
\nreeds in de bek gekeken.
\nMijn engel vocht,
\nals Jakob weer.
\nBij opbod werd een weg
\nverschoond, een lot
\nbeslecht.
\nDe glazen uitweg werd
\nmij nu opengehouden en
\nherboren legde ik
\neen uit mijn hoed getrokken
\nruisend witte veer
\naan staalmeesters
\nvan wijsheid glimlachende
\nvoeten neer.<\/p>\n

Een tussentijdse balans<\/strong><\/p>\n

Zoals ik van de eerste speeltuin
\nnaar het heden dreef
\nis mij niet m\u00e9\u00e9r ontvallen
\ndan wat de eerste teugen zonlicht
\nin de herfst, onder bruin blad
\ngesmoord geluid van grind,
\nde theetuin met de witte houten stoelen,
\nnevelbevocht,
\nin milde taal van geur en licht
\nen ongeduid geluid
\nbeloofden.<\/p>\n

Gelaten meet ik<\/strong><\/p>\n

de grijsgecementeerde cel
\nin Zuid Amerika
\nwaarin de kale wanorde
\nvan een houten bed
\nde onontkoombaarheid
\nvan lome onanie
\ngestalte geeft
\nen weet niet
\nop welke ontmoeting
\nik wacht.<\/p>\n

Een Chopin-opname met publiek<\/strong><\/p>\n

Een groot publiek
\ngereed voor bijwonen,
\napplaus, levende kuch.
\nDe studio witgrijs, hoog,
\nhel tl
\ntussen de mikrofoons
\neen soort staketseldienst,
\neen hangplastiek, tandartsendroom.
\nDan witte vleugel,
\nopen, staand ros.
\nOnder spaanplaat
\nin de achtergrond
\nvergeten proppen;
\ndat krijg je
\nals het gratis is.
\nNa op een dunne stoel
\npuntbaard omroep gelispel
\n-al het licht blijft aan-
\nkomt Russisch zwaargewicht
\njong, maar wel in het zwart
\nen klappen wij bewust
\nons eerste werk bijeen.
\nIs het een boksmatch? Een rodeo?
\nBinnen de stilte sluipt nu eenzaamheid,
\nfundamenteel onderscheid:
\nhij in de ring, wij niet
\nen dat in alle eeuwigheid.
\nOmroepers korte knik
\nen het beest los.
\nMachinerie van concentratie,
\nsnaar, spier, hout, toets, geest,
\nwordt on-romantisch,
\nonverbiddellijk: Chopin.<\/p>\n

Zou na de dood iets zijn
\nals
\nkloppen tegen Parijse flatmuren,
\nals hoesten
\nin Arabi\u00eb,
\nals
\nde zachte schelle stap
\nvan opgedreven geiten,
\nals
\neen vis in de Oostzee
\ndie in slaap
\nonwillekeurig
\nmet haar staart zwaait
\nals
\nhet piepen van de trams
\ndie vroeger
\ndoor de straten reden,
\nals
\nonder het deksel van een vleugel
\nmee mogen luisteren
\nnaar
\nwaar mechanica van snaren
\ntot Chopin wordt
\nen als lichte geur
\nhangt
\ntussen de balcons van Frankrijk?<\/p>\n

Drieslag<\/strong><\/p>\n

Over de ratelende straat
\nmet keien, komt een paard,
\neen kar, een kist voorbij.
\nDe herfst drijft duiven op,
\nde regennevel parelt porselein.
\nIk, uit het wrak ontkomen
\nen druipend nog van nood,
\nmijn lek toestoppend nog
\nmet witte waterhanden,
\nik aan wal.
\nMaar in dat ogenblik
\nweet ik, een zielsverhuizing
\nover land en over zee van deze dood
\nvandaan, de felgekleurde vogels
\nkwetterend en roekeloos duikend
\nboven de wolken en hun wit,
\nde atmosfeer meedogenloos
\nvan blauw en ruimte.<\/p>\n

Duinkom<\/strong><\/p>\n

Ik zag een kleine duinkom
\nen er was wat hei
\nmet verderop
\neen bosje dennebomen.
\nDaarboven, waar de lucht
\nhet tere licht
\ngeluidloos koosde,
\nontwaarde ik
\neen menselijk verlangen.
\nLichaamloos, onzichtbaar,
\ndoch onstuitbaar dorstend
\nals een wolk melk in een glas thee
\ndoortastte het de ruimte
\nboven de kleine hei,
\nde duinkom
\nen het bosje dennebomen.<\/p>\n

ik heb de badkamer<\/p>\n

voor je gewit<\/p>\n

maar het werd donker<\/p>\n

spiegelscherven hoonlachten<\/p>\n

en er was bloed<\/p>\n

van mij<\/p>\n

Gras<\/strong><\/p>\n

Toen laatst
\neen koude voorjaarsavondzon
\ndoor een uitzonderlijke
\nspiegeling van glas
\nin de Utrechtsestraat
\nde bruine kroeg
\nonwezenlijk doorstraalde,
\nik voorbijreed
\nen daar
\nwittige gezichten
\ndun gezaaid achter de tap
\nzag schemerlichten
\nwas het
\ndat ik mij het gras herinnerde
\ndat lang geleden
\ndoor een nieuwe aardlaag was bedekt
\nen onze tuinman
\ndie
\ntoen hij de zware aarde
\nover onze grasmat strooide
\nhad geantwoord
\nnee hoor
\ndat komt nooit meer boven.<\/p>\n

Jacht<\/strong><\/p>\n

Als het hels
\nen kwaad geschetter
\nvan de honden
\narmoe
\nin de straat zaait,
\nkijk ik speurend
\nlangs de wanden
\nvan mijn kooi,
\nde gevels
\ndie als vuilnisvaten
\noverlopen
\nvan geluid
\nen peil
\nde diepte
\nvan de speelruimte
\nin ’t blauw daarboven,
\nroep vergeefs
\nmijn havik<\/p>\n

Kinderspel<\/strong><\/p>\n

Toen ook
\nde andere kinderen
\nzeiden: Ja
\nen jij doet niet meer mee!
\nstortten wij
\nde eerste golven
\nvan ontzetting
\nuit
\nen tekenden de hoofden
\nvan de slachtoffers
\nvan morgen.
\nZo komen zij weer
\naan die deur terug,
\ngewassen door de tijd,
\ngehersenspoeld door water
\nweten zij niet meer
\nwat zij doen:
\nBlij leren zij
\nde regels van het spel
\naf van de beul zijn lippen
\nen willen meedoen.<\/p>\n

Mekong<\/strong><\/p>\n

Wee ons! De zachte nacht,
\nde fluisterende groene nacht
\nuiteengereten.
\nStaan onze tekens daar nog
\nin het oeverriet?<\/p>\n

Zie je daar nog wat je ziet?
\nIs onze uitweg nog dezelfde?
\nSpreekt iemand de Mekongmaan
\ntoe
\nonder de schaduwloze
\nschaamteloze
\nverse aanplant
\nvan een reeds gespalkt seizoen?
\nZo zwart was al dat haar, vrienden,
\nzo zwart.<\/p>\n

Minoushka toen en nu<\/strong><\/p>\n

De toren aan de Zomerdijk,
\nde oude trap,
\nen een klimliedje,
\nbimbamgeluidjes
\nop droog hout:
\nDe eerste Odyssee.
\nOok toen al
\nwilde je naar boven.
\nDe kinderen van nu,
\nwillen ze niet meer met je spelen
\nzoals vroeger in de uiterwaarden?
\nIs het soms
\nomdat jij hier
\nhet enig kind van toen en nu,
\nde hoofse torenvrouw
\nin spe,
\nde hoge kamer met
\nhet verre uitzicht
\nbent?<\/p>\n

Wat staat te doen,
\nwanneer je mummie
\nniet ontdekt is
\nen nog sluimert
\nals een anker
\nin een uitspansel
\ndat van geen wijken
\nweten wil?
\nEen kind
\nheeft ergens pijn.
\nGeluiden sterven
\nkaatsend in het
\nvoorjaarslicht.<\/p>\n

Er is niets<\/strong><\/p>\n

Nu ik de eigen
\ntand des tijds betast,
\nlijkt het me wel
\nalsof er niets is.
\nWat ik vermoedde
\nuit oud weten,
\nheeft niets voortgebracht
\nen achter witte muren
\nin de vroege morgen
\nkreunt een oude man.
\nNu niet bang zijn
\nals de tekens
\nom bezinning vragen.
\nEr is niets.
\nIk weeg mijzelf
\nall\u00e9\u00e9n.<\/p>\n

Het Opheliawater<\/strong><\/p>\n

Het dierbaar loofsel
\nstelt gerust
\nin vergezicht,
\ncoulissenparadijs.
\nHet lot is goed.
\nOnder het slootjeswater
\nligt Ophelia.
\nIk in het licht
\nen op het brugje,
\ntalmend in de geur
\nvan park en bloem…
\nZ\u00f3, schele rozen die ik
\nzoetheid-,
\nopslag, die ik kracht
\ntoesprak!
\nHet zwelt onder de
\nzomerspiegel;
\nborrelend accoord
\nvan haar
\noud kantelend lijk.<\/p>\n

Grootmoeder op zaal<\/strong><\/p>\n

Ingekwartierd. De smalle trotse rug temidden
\nvan afzandingen van menselijk ras nog
\nkoninklijk en ongebroken. In mijn zog
\nvan binnentredend omzien, oogcontact. Te vinden
\nhebben wij elkaar. Toch treft mij, staand,
\nzij zittend, uit die roekeloze heersersblik,
\nherkenningsvreugde van man tot man. En ik
\nweerkaats haar fonkelende krijgerslach, maar v\u00e9rgaand
\nhol, te dun, vergaat het mij. De doffe zaal
\nlepelt ontworteld lot. In haar te ruime jurk
\nweer bij zichzelf terug, raakt nu een ruig verhaal,
\nvergeten en ontvreemd aan dit leeg uurwerk.
\nZij kruist hier nu alleen. Een boterham. Ik hurk
\neen beetje bij haar, zij mij zelfs dement te sterk.<\/p>\n

Oshin<\/strong><\/p>\n

Bedenk wel
\nkind
\n– en het kind luistert nu
\nzoals alleen japanse
\nmeisjeshoofden buigen –
\njij bent
\nhaar bediende
\nen al lijken jullie dan
\nvriendinnen – zo is ’t niet.
\nMen ploegt het zwarte veld,
\ntrotseert de winterzon,
\ntekent de hoofden
\nvan de slachtoffers van morgen.
\nEn wij zien wel
\ndat het uit de hemel
\nkettingen en lepels regent
\nen dat onze staart
\nin ’t water slaat,
\nmaar zeggen niet
\n– al was het maar
\nom onze eigen kinderdromen
\ndroog te houden –
\njij bent \u00f3\u00f3k een koningin!<\/p>\n

Samenzijn<\/strong><\/p>\n

(Sauveplantade)
\nZacht zilver en vreemd wit
\nvervult de nachtmaan
\nde valleien en de velden
\nen trekt lichte nevels
\nom het land dat voor mij ligt.
\nDe stenen zwijgen:
\nhet terras, de borstwering
\nals van een burcht, ja heel
\nhet middeleeuwse huis
\ndat bij mij hoort,
\nofschoon het nimmer
\nvan zijn meer dan duizend jaar
\nmij ooit verkondde
\nvan geheimen en betekenissen
\nen verbonden
\ndie tussen ons wellicht bestaan.
\nBeneden staan de struiken
\nals soldaten in gelid,
\nheffen hun armen
\nals een compagnie van doden,
\nluisteren naar hoe de maan
\nhen streelt, muziekgelijk.
\nGewekt door deze klanken,
\nmij de verlossing afsmekend
\ndie ik niet geven kan,
\nzal weldra hun bloed
\nwijn worden.
\nEn weer speur ik,
\nhet eeuwig silhouet van deze bergen
\ndie ik liefheb aftastend,
\nlangs deze horizon.
\nEens moet immers
\nde lichtende gestalte
\nin glorie aan de einder
\nin een groot aankomen
\nverschijnen?!<\/p>\n

Musique Samr\u00ea en Rotterdam<\/strong><\/p>\n

Wat deden mij de klanken
\nvan een oude klaagzang,
\nopgevangen tussen Angkor en Saigon
\ntoch zo aan lege
\nRotterdamse achterstraten denken?
\nAan de klinkers, de kozijnenrijen,
\nbruin in eendere gebouwen, woningen.
\nEen kroeg, een torenende havenkraan,
\neen kerk. Een wereld, opgebouwd
\nin slechte dagen,
\nuit het gebakken boerengrauw
\nvan fluisterende koude beemden.
\nKwam het soms
\nomdat ik zo gezocht heb
\nin die woestijn van steen,
\nde streek van de verschrikking
\nvan te kleine lage landen?
\nNooit heb ik zo de hete adem
\nvan mijn wilde wrede zuster,
\nmateloos als de Mekong
\nen spiegelend van onontgonnen raadsels
\nwillen zien jagen door de straten.
\nNog nimmer heb ik zo
\nvergeefs gespeurd.
\nEen wapperend stuk papier
\nover het plein,
\nde ritseling bij een straathoek,
\nkon immers het begin zijn
\nen de misthoorn van een zeeschip
\nof het piepen van een kraanarm
\nin de verte
\nhet geheime teken.
\nWant de groenzwarte moerassen
\nen de wouden en verborgen schatten
\njachten als onzichtbaar onraad
\ndoor het ganse land.
\nHoe vaak
\nheb ik de felgekleurde vogels
\nhoren kwetteren en krijsen
\nboven Rotterdam!<\/p>\n

De schreeuwende Hollander<\/strong><\/p>\n

Het woei gezond. Er liep een wezen dat
\nschrikbarend schreeuwde door de Leidsestraat.
\nEen man, de bruine borstrok strak, gelaat
\nbebaard, een hoge stap. Te leven had
\nik nog en meed hem. Driemaal kruiste hij
\nmijn pad die middag. Druk was het. Zijn blik
\ndroeg fonkelende zwarte koorts. Derrick
\ngreep niet in. Niemand. Ieder ging opzij.
\nWeer thuisgekomen, kunstboek in de hand
\ngenomen, bladerend, vond ik hem bij
\nverrassing levensecht terug. Verstand
\nontweek mij. Adriaen Brouwer had hem reeds
\ngeportretteerd als ‘Man met Punthoed’: H\u00edj,
\nvoortvluchtige uit de Gouden Eeuw. Nog steeds!
\n1 April ’83 (goede Vrijdag)<\/p>\n

Schumann<\/strong><\/p>\n

De kamers graf geworden
\nonder witte lakens
\nklinkt pianospel.
\nHet regent maar ik zie
\ndiezelfde lakens nu
\nboven Napolitaanse straten
\nwaaien. Vrede.
\nOpen ramen stenen echo
\nvan geluid en licht
\nen kinderspelen
\nik heb lief.<\/p>\n

Spitsuur<\/strong><\/p>\n

Een grasperk dat
\nde drukke weg omzoomde
\nen een fietspad,
\nroze tegels door het groen gelegd.
\nZelf aan de overzijde
\nzag ik over autodaken
\neen paar kinderen
\nop het gras.
\nEen jaar of tien
\neen stuk of drie,
\neen fiets, een beetje
\nruzie, pochen, duwen, er
\nwas ook een hond bij en
\nzo nu en dan
\nschoof er een vrachtwagen
\nvoorbij die me het zicht
\nontnam.
\nToen had opeens
\neen mager meisje,
\nfietsstuur aan de hand,
\nzich hollend losgemaakt.
\nHaar hoofd en schouders bogen
\nlinks en rechts extatisch uit.
\nDe zojuist toegebrachte wonde
\nzat van binnen,
\nzat daar eigenlijk al
\nsinds de middeleeuwen
\nen zij gaf zich over,
\nDe achterzijde
\nvan de fiets
\nbonkte hoog op
\ndoor voor mij onzichtbare
\ngemene aardwerken en
\ndoor de stenen rand
\nwaar gras en tegels
\nvloekend antichambreerden.<\/p>\n

tijdkamer<\/strong><\/p>\n

ja het zal mogelijk zijn
\nde tijd waarin
\nonmogelijk onmogelijk
\nzal zijn geworden
\nwaarin een wens
\nvervulling
\nen een gedachte
\nfenomeen betekent
\nwaar in de tijdkamers
\nde opgeroepen doden
\nnaar believen
\nscenes van weleer
\nherscheppen
\nen waar iedereen
\nzijn wereld
\nduurzaam \u00eds
\nzo gaan we
\nongemerkt
\nweer door de bossen
\nsluipen
\ntot het kraken
\nvan de takken
\nonder blote voeten
\nweer gehoord wordt
\nen de tijger
\nweer gezien
\nde eerste keisteen
\nwordt weer opgenomen<\/p>\n

Uitvaart<\/strong>
\n(Nico Verhoeven, Bolsward 14 Feb.’74)<\/p>\n

Door de klokken
\nvan het koude stadje
\noverbeierd
\nklinkt het
\nstap op steen.
\nIk loop
\nde stoet en ik
\nen hij
\nde stille straten
\nstap op steen.
\nIk draag
\nwij dragen
\nuit het vlees gereten geest
\nen wat het rest
\nheen
\nharde huizen
\nklinkers
\nstap op steen.
\nIk zie
\nde oude toren
\nvierkant in het gras
\nen steen
\nstoep stap stoet
\nstap op steen.<\/p>\n

verantwoording<\/strong><\/p>\n

(wat blijft is:)<\/p>\n

ik heb
\naf en toe
\nteder een straat
\nbetast
\nernaar gekeken
\nik ben
\nhier en daar
\ngeweest
\nsoms heb ik nog
\niets
\neven
\nvastgehouden<\/p>\n

In memoriam Stefan Lubiensky)<\/strong><\/p>\n

De aarde verlaten<\/strong><\/p>\n

Dan, als ik afstand nemend,
\ntuimelend ruimte verwerf
\nen omzie, lieve aarde,
\nzie ik wat ik zo gezocht heb
\nin jou gespiegeld terug.
\nKoning Bedelaar! E\u00e9n waren wij
\n\u00e9\u00e9nmaal, tweemaal, immer.
\nTerugkomen zal ik met mijn buit
\naan goudlicht. Wacht!
\nWeldra weer werkend,
\nzoekend,
\nsamen.<\/p>\n

Van de groep verweesde,
\nlicht gehandicapte jongens,
\nuit Belgi\u00eb naar de mondaine
\nbergsportplaats in Zwitserland
\ngekomen,
\nzwaait er \u00e9\u00e9n waarschuwend
\nen uitzinnig naar mijn auto.
\nAls ik dan verderop – glijvlucht
\ntot staan gekomen – het voertuig
\nopzwaai en het leeggelopen wiel
\nverwissel,
\nkomt een groepje hinkend aangelopen
\nen zo snel het kan.
\nDe witbesneeuwde bergen en de
\nzomerweiden verhevigen achter hun
\nzware schoenen, rugzakken en korte
\nbroeken.
\nIn hun zorg en aandacht
\nvoor een goede afloop
\nneigen de jongens naar mij over
\nen ik word taktvoller, ja vriendelijk
\nen handel nog behendiger jegens
\nde schuin opgekrikte auto.
\nMaar onder hun in wezen vrome
\nkatholieke woorden over de mijnstreek
\nen het internaat, het weekje
\nnaar de bergen,
\nbereken ik mijn kansen en de zorgen
\ndie een metamorfose
\nvan zo’n ontmoeting
\nin een verre toekomst zo al brengen kan.<\/p>\n

Voyeur<\/strong><\/p>\n

Wanneer mijn oog
\nvanaf ’t balcon
\nde milde avond meet,
\nwaar achter vele ramen
\naan de overkant telkens
\nde schemerlamp een samenzwering
\nomtrent huiselijk geluk
\nbestiert
\nen waar ergens
\neen meisjeshand
\nhet slaapkamergordijn voor driekwart
\nsluit,
\nleg ik in \u00e9\u00e9n klap
\nalle klokken stil.
\nWaar toch is
\nhet arsenicum verborgen?
\nIn welke kamer
\nhebben zij hun slachtoffers
\nopgebaard?<\/p>\n

Weerzien<\/strong><\/p>\n

Als zij
\ndie reeds gestorven zijn
\nin mij
\nomzien en kijken
\nnaar de lichte kamers
\nwaarin ik mijn kindzijn
\nachterliet,
\nzie ik het eiland
\nwaar de albatrossen komen
\nin het snijdend grijs
\ndat, als de herfst
\nhier nadert,
\nd\u00e1\u00e1r de eerste hoop
\nop poolvoorjaar betekent,
\nen is de lange nacht
\nvoorbij.<\/p>\n

Hoe komt het toch
\ndat het hartstochtelijk verlangen
\nnaar wat ons kind deed zijn
\nzo ongekend ver weg
\nsmachtend moet branden,
\nwaarom toch hebben wij
\nelkaar
\nzo lang niet weergezien?<\/p>\n

Stil drijven
\nuit de nevels
\nde eerste ijsbergen
\nals dode kinderen
\nde baai in
\nen lopen dan
\ngeruisloos aan de grond.<\/p>\n

So lass’ die G\u00f6tter
\nIhr gut’ Werk
\nan mir verrichten;
\nwill meine Seele
\nendlich doch durch Pein
\ngeschmiedet sein
\n24\/09\/83<\/p>\n

…en de gestorvenen,
\nzij allen zwijgen.
\nLaat staan dat er zich
\nengelen of goden openbaren
\nof hoge wezens ingrijpen.
\nAanzie mij toch!
\nIn weerwil dan. Ach!
\nTelkens weer wil ik het vers
\neen toverwoord
\ndoen zijn.<\/p>\n

De vrede van Zwitserland<\/strong><\/p>\n

Hoog op de bergkam
\nwaar aan de overzijde
\nvan een zonnig dal de
\ngrijsheid grimmig woont,
\ntroont, uitstulpend
\nbijna als een burcht,
\neen rotsformatie
\ndie daar vreemd lijkt.
\nOoit moet daar iets
\ngedacht zijn, een hoog
\nvoorstellen dat vorm
\naannam en sterker was
\ndan het omgevende
\ngetande gesteente.
\nWeer beneden aangekomen
\nwaar de mensen wonen
\nin liefelijke houten huizen
\ntussen fluwelen weilanden
\nen donkergroene bomen,
\nslaat aan een raam een vrouw
\neen grote witte handdoek uit.
\nEen ver en langzaam waaien
\nen beduiden
\ndat de vrede thans
\ngetekend is.<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/section>\n

Arabia Felix 1<\/strong><\/p>\n

In Oman
\nde hete balsem
\nvan weleer inhalend,
\nverootmoedig ik mij
\nvoor mijn vader.
\nWant zijn ogen
\nflitsen potscherven van
\nkrijgskoorts
\nen zijn beet wedijvert
\nmet de witte huizen
\nin het vlekkerige zand.
\nMoustache,
\ntaai als het
\npuimsteen van de bergkam in de hitte.
\nEn zijn kromzwaard,
\nlichtend als de wind
\ndie plotseling aansnijdt
\nover de zo donker
\ndonkerblauwe zee,
\nzijn kromzwaard
\nheeft zojuist een lam
\ngeslacht.<\/p>\n

’t Is goed.
\nMijn voorhoofd raakt
\nhet zand.
\nBarmhartige gewaden waaien
\nin de schelle
\nzonnewind.
\nZo schenkt hij mij
\nde allerjongste vrouw,
\nde diepst neergeslagen ogen,
\nroofgoed
\nuit de Hadramaut.
\nDe bruid verbeidt,
\nonaangeraakt, beschikking
\nin een koele kamer.
\nArabia wacht.
\nEen kameel naast mij
\nverzet een voet,
\nzacht
\nzijn gewicht verplaatsend
\nvan de ene
\nnaar de andere zijde.<\/p>\n

Arabia Felix II<\/strong><\/p>\n

In Shibam in het oude Sheba
\nheb ik ooit mijn tijd geteld.
\nIk was onkenbaar, had
\nde lemen wolkenkrabbers lief
\nen doolde in de geur
\nvan karavanenwind en specerijen
\nover trappenhuizen onder balkenzwerk,
\ntrok zware deuren open, krabde
\naan het van rook droog doortrokken
\nmompelende oude leem.
\nSchool dan in kijkgaten
\nen zag mijzelf beneden
\nkruipend smeken in het scherpe zand
\ntussen de in hun spaarzaam spreken
\ntrotse zonen en niet aan te raken
\ndochters van de Hadramaut.<\/p>\n

Buiten de muren,
\neindelijk toch uitgeworpen,
\nheb ik in de hete nacht
\nomkomend op mijn rug gelegen
\nonder de stad en haar
\nafwerend hooggestoken zwijgen.
\nOntstolen boven mij het kleine
\nkromzwaard dat ik ooit bezat,
\nstil naar de maansikkel vooruitgevlogen.<\/p>\n

Ik wist de wierookkaravanen onderweg,
\nmij slechts op \u00e9\u00e9n
\nvan vele halteplaatsen van een keten,
\nliet het verstervend lichaam zachtjes los.<\/p>\n

Nu licht geworden en rechtmatig eindelijk
\nen onbesmet
\ndans ik de zilveren bergen in…<\/p>\n

Albatros<\/strong><\/p>\n

(aan Mary)<\/p>\n

Antarctisch blauw
\nde deining,
\ndit verhaal
\nwaarin geen sterveling ooit
\neen eeuw of mijl
\nbegrensde.<\/p>\n

Toch heerst hier een grenswaarde
\nin elke zwelling
\nvan apokalyptisch water,
\nterwijl de wind van helderheid
\nen koude
\ngeen erbarmen kent.<\/p>\n

En vlagen, witte vlagen
\naan dit grensvlak opgevlogen,
\ngunnen in hun korte leven
\nniemand
\nm\u00e9\u00e9r te zijn
\ndan wat hij is:<\/p>\n

van hier en nu.<\/p>\n

De vogel, visser,
\ndrijvend op een Odyssee
\ndie niemand kent,
\ntrekt met de taal van deze wind
\nvertrouwd,
\nde vleugels aan.<\/p>\n

Homeros zelf
\nop reis
\nis hij,
\nniets meer dan dit
\nen niemand
\nminder.<\/p>\n

Autostrada, terugkeer<\/strong><\/p>\n

Tussen Modena en Piacenza
\nheilig rijden. Langs de witte
\nrechte weg, de stille middaghitte
\nademend in zich vastleggend,
\nliggen vlakke groene velden,
\nuur na uur zijn die zichzelf genoeg.<\/p>\n

Verspreide hoeven,
\nhoge bogen geven toegang
\ntot de voorhof of een opslag.
\nDe woongedeelten hebben in een blind beleg
\nhun rechte vlakken
\nmet oud geel of roest bepleisterd,
\nvaal doen worden.<\/p>\n

Kleine groepen hooggestoken
\npopulieren, stille getuigen her en der,
\nin sluimerend bijeenzijn van elkander
\nweet hebbend,
\nverzwijgen een antiek gerucht.<\/p>\n

Want ondertussen droogt een bloedspoor
\nin het zwarte land. Gedaanten
\nstommelen en stoten tegen
\nstenen in de nacht. Ja,
\nriet en kettingen en klank
\nvan ijzer.<\/p>\n

De Bosporus<\/strong><\/p>\n

De weg is bocht na bocht
\nzichzelf gelijk.
\nDe Zwarte Zee blijft
\nin dezelfde verte.
\nDaar plaatst een huis van hout
\nde voorgevel haaks op de wind.<\/p>\n

Wat vroeger Rusland was,
\nvertelt de deurknop
\naan de grijze hand die talmt,
\nis dichterbij dan iemand denkt.<\/p>\n

Zo is ’t, beaamt
\nhet licht dat midden op de dag
\nin deze tropenzomer
\nonder een Hellasblauwe lucht
\nal donker lijkt te willen worden.<\/p>\n

Bach in Rome<\/strong><\/p>\n

De orgeltonen brachten Bach
\ntot in het fundament, tot in de grond
\nen daagden de barokke Jezu\u00efetenkerk
\nuit. Stenen mompelden in naklank,
\nschudden sto\u00efcijns het hoofd en
\nschoven karig oude schulden van zich af.
\nOnder gewelfbogen klapwiekten
\nde schaduwen van Rome. Daaronder
\nzaten de zich veilig wanenden in rotten.
\nOuden en onschadelijk gewordenen,
\nvan ver gekomen voor de stad
\nper busreis. Inclusief concert.<\/p>\n

Maar halverwege, uit hun midden,
\nrees opeens een onbestemde vrouw
\nomhoog en stond. En niemand
\nriep die meerpaal tot de orde,
\ntrok die regenjas opzij.
\nDwong een van dageraad verstoken leven
\nhaar plantaardig lichaam
\novereind?<\/p>\n

Wie levenslang antwoord ontbeerde
\nstaat op wanneer het hoge woord
\neensklaps wordt uitgesproken.<\/p>\n

Op een laat uur werd Roma
\ntoch nog Amor
\nvoor die enkeling.<\/p>\n

De vloek over Ba’am<\/strong><\/p>\n

Ba’am ligt
\nals een melaatse hoogtijdag
\nonder de zon.<\/p>\n

Een mens
\nheeft, voor zijn heengaan
\nonder moordenaarshanden,
\nooit de stad
\nvervloekt. En hij was hevig<\/p>\n

als een Djinn. Zijn zonen,
\nvijanden en hun
\nkindskinderen<\/p>\n

die tuimelden en vluchtten
\nmaken nu
\nachturendagen<\/p>\n

elders en zij zijn
\nhaar naam, dit hoge Woord
\nallengs vergeten.<\/p>\n

Maar Ba’am ligt
\neeuw na eeuw
\nonder haar muilkorf<\/p>\n

stil<\/strong><\/p>\n

en de kameeltorens van oud-Iran
\nborduren hier
\nhun lemen ogen leeg<\/p>\n

op zoek naar hoefgetrappel.
\nNiemand
\ndie hen nog ten dans begeert.<\/p>\n

gedichte delta<\/strong><\/p>\n

Pruiken af
\nheren
\nde dromen
\nzijn voorbij.
\nVoorbij
\nde dagen
\nvan de wildheid en
\nvan mededogen
\nnu de delta
\nis bedijkdicht
\nhet getij hier
\nhoog
\nnoch laag
\nmeer watert,
\nde tijdloosheid
\nmet de laatste eb
\nis heengezogen
\nmet de verre geur
\nvan zee.
\nLaarzen uit
\nheren,
\nslechts op uw tenen
\nheen
\nde nacht in.<\/p>\n

Going back to China<\/strong><\/p>\n

en op de tonen
\nvan een zoete wind
\nkantelt het zeil<\/p>\n

in weerwil van
\nde lichte nevel
\nvan de wijde haven
\nglinstert zonlicht
\nlangs het verre water<\/p>\n

en mijn opperhuid
\nkoerst in een jonk<\/p>\n

bergen als broden
\nvleien hier de einder
\nbrengen geuren mee
\nvan stoomboten
\nen specerijen<\/p>\n

meerpalen<\/p>\n

een claxon in de verte
\nwaar de stad ligt<\/p>\n

hoor
\nhoe ik mijzelf
\nherken<\/p>\n

Chicago<\/strong><\/p>\n

Niemand te zien. De lucht
\nstaat stram en blauw versteend.
\nSnippers van oude jachtvelden
\nliggen zinloos
\ntussen schoenendooskantoren en
\nverlaten onder kranen als valbijlen.
\nOp elke straathoek wachten bakens
\nen banvloeken op overtreders,
\nlevenden voor wie dit alles
\nniet gebouwd werd.<\/p>\n

Het grote aangemeerde schip
\nbaarde een Kaukasus aan kolen.
\nOm hier te komen is het
\nin processie over land gedragen,
\nonder zang en dansen
\nin het meer gelaten,
\nde dode vorst overgevaren,
\nbijgezet.<\/p>\n

Als in de nacht de trotse torens
\nspiegelen in plassen
\nlangs verlaten asfaltwegen,
\nlijken zij licht te geven.
\nIs er leven?<\/p>\n

Nee, dat is fantasie van geesten
\nen demonen die niet
\nmet beide vleugels
\nkranig op de kolen staan.<\/p>\n

Chartres<\/strong><\/p>\n

De torenklok wiegde
\nmet v\u00f3\u00f3rkennis.
\nBeneden stort het brons
\nin overrompeling
\neen klokke twaalf
\nover ons uit.<\/p>\n

Ons licht wordt schel
\nmaar ook onmatig duister.
\nWant het mededogen
\nin die klank
\nbetreft ons niet.<\/p>\n

Ontluisterd, overhemeld
\nzullen wij vernemen
\nhoe zij, van wie wij
\nal sinds eeuwen dachten
\ndat zij nooit hadden bestaan,
\nin torenend beleg
\nhun overhand hernemen.<\/p>\n

Iemand op het plein
\nloopt mank.
\nDe bommen
\nzullen nu wel vallen.<\/p>\n

Canto Ostinato voor perron en trein<\/strong><\/p>\n

Buiten Parijs liggen de voorsteden
\nangstvallig stil.
\nDe heuvellanderijen staan
\nvol slaap en sport en industrie.
\nOp het station niemand te zien.<\/p>\n

De trein waarin ik zit
\ntalmt anoniem. Op het perron
\nvijf gele polyester stoeltjes,
\nwortelvast geschroefd in het beton
\nen stram op rij tussen de treinen in.<\/p>\n

Ook dagelijkse dingen
\nwillen meer dan brood alleen.
\nDe stoeltjes komen, roepende
\nals schipperskinderen, nabij.
\nIs dit de kans? Jawel!<\/p>\n

Geheim en elektriek gaat ergens
\nvoor de lieve treinen en voor
\nhet vergeelde nageslacht van
\nop de pier gestrande schippers
\neindelijk een liedboek open.<\/p>\n

De fotomaker<\/strong><\/p>\n

‘k Was ook al hier als kind,
\nals winterkind. Het Luxembourg
\nwijd in de lichte mist. De takken hoog
\nen zwart versteend; de balustraden
\nen klapstoeltjes bogen in de verte
\ntroostend naar voortvluchtigheden.
\nOok het oversteken van de drukke
\nboulevard met hoge zwarte taxi’s
\nen geheimen; ik weet er nog van.
\nVerlangens waren hopelozer maar
\nvitaal. Greep op gebeurtenissen
\nwas er niet. En alles
\narmenheffend, grijs en starend als
\neen oud verhaal, in foto’s bijgezet.<\/p>\n

Thans, alle straten blindgegaan,
\ngrenzen geteld, sluit ik mijn dromen,
\nde camera tot rust gekomen
\nin hetzelfde park, de jacht
\nvoorbij. Ik zie de herfst met
\ngeur en licht en kinderen in
\neeuwig wederkeren
\nvan verlangen en vervulling
\nom mij heen. Ik kan niet
\nmeer, maar vrees toch het
\nonstuitbare, het altijd weer
\nopnieuw beginnen<\/p>\n

aan hetzelfde.<\/p>\n

Djibouti<\/strong><\/p>\n

Hoe ver gaat een herinnering?
\nWas ooit je havenmond niet als<\/p>\n

de maagd uit Sheba
\nin haar zilveren vrees
\nvoor de verspieders
\nvan de zoon van David?<\/p>\n

Ging er toen reeds
\ndie ritseling door het
\nwindstil gordijn?<\/p>\n

Lag het ontzettend
\nachterland nog als getuige
\nvuren uit te spiegelen van vrome
\nmiddaghitte?<\/p>\n

Ook toen dreven er
\nduistere bedoelingen in het getij,
\nwedijverend in schoonheid
\nmet de koningin,
\nmet de turquoise zee,
\nals zwanen zeilend
\nvan en naar de overzij.<\/p>\n

Kringloop<\/strong><\/p>\n

Onderweg naar Kashgar
\ntussen wolvenruggen
\nen gekromde zwarte wolkentanden
\nzwiept een stel demonen
\ngrijs van been en bovenmaats
\nmet versleten messen, geitepoten.<\/p>\n

Bulderend om hun
\naanhoudende vergrijp en het
\nin puin slaan van elkaar
\nzijn zij voor stervelingen niet
\nte spreken.<\/p>\n

Opgaand in hun spel,
\nverachtend wat hen treft,
\nworden zij opgezogen door de einder
\nwaar de sabelwitte Pamir
\nhen bekoelt en uitvlakt
\ntot een wolk, een lange vinger.<\/p>\n

Nevelvelden die onzichtbaar
\nterugkeren naar grijze dalen.<\/p>\n

En opnieuw,
\nvergeten wie zij zijn en waren,
\nworden de dode bruiden
\njuichend in de lucht gesmeten
\nals toverballen
\nvan een boreling.<\/p>\n

Voorzanger<\/strong><\/p>\n

Lichtsnel. Een vuist-vol beeldenstormend
\nspatmetaal, hem op een heuvelzacht
\nontbladeringstoneel scheel
\nin de beenderen geslagen.<\/p>\n

Bij Sainte Genevi\u00e8ve,
\nin de Saint Etienne du Mont!<\/p>\n

Het land waar in het oeverriet
\nde toverslag ontmand werd, takkenzwerk
\nvan vogelend groen schrikdraad werd
\nen aan schootsvelden
\nlotsverbondenheid gescheld werd.<\/p>\n

Daar is hij, opgelapte koelie,
\nhoog van doel en volgeschoten,
\nin het godsambt opgenomen
\nen door sluipgebied van aftocht
\nnaar Parijs gekomen.<\/p>\n

En hier, kreupele in de kerstnacht nu,
\nvoorzanger in de liturgie.<\/p>\n

Met zijn papaveren zang drijft,
\nvan de overzijde,
\nde Mekongmaan als ballon, wit
\nen windstil de franse kerk in.<\/p>\n

Sainte Genevi\u00e8ve,
\nSaint Etienne du Mont.<\/p>\n

Ik zie wel hoe,
\nals hij zijn armen heft
\nboven het bevend teder lijf,
\ndie maan een kontinent,
\neen kind wordt in zijn handen.<\/p>\n

In vredesnaam die nacht
\nde hostie dan maar ingenomen,
\ndie hij me gaf met neergeslagen ogen,
\nzodat ik buiten schot bleef,
\nvogelvrij.<\/p>\n

(de melodie, zwaar en slepend voorafgaand aan:)<\/strong>
\nDe grote poort van Kiev
\n(Moussorgski)<\/p>\n

Het waait. Tumult
\nvan snuivend stof
\nmet trekkende gebaren
\ndoet vermoeden
\ndat in Afrika de bomen
\nduiven baren.<\/p>\n

Een grens in een oogwenk
\ngeslecht, terug in
\nde eigen kraal
\nonder versleten licht,
\nglijdt langs mijn zwarte huid
\neen handvol vingerzand.<\/p>\n

De grote poort
\nschuift ondertussen
\nmompelend
\nen met gekromde rug
\nstenen van dagen voort.<\/p>\n

Kiev kantelt
\nhaar klokken
\nen ik weeg mijn kansen,
\nvind mijzelf verplaatst
\nin afstanden
\nen dromen.<\/p>\n

Steeds als ik in Rusland ben,
\nzoek ik de weg terug
\nnaar Afrika.<\/p>\n

Mona Lisa<\/strong><\/p>\n

Het Louvre als een autoroute
\ntijdens Quatorze Juillet.<\/p>\n

Inhalend en tenslotte hatend
\nwat en masse mij schuifelend
\nde weg versperde,
\nwerd mijn reisdoel
\ntot een erezaak. Ik z\u00f3u
\ner komen en niet meer
\nvoor volk en huisraad hoeven staan
\nals iemand die haar
\nnooit in ’t echt zag.
\nMeer verlangde ik niet.<\/p>\n

Daar, in een markthal vol tumult,
\nachter op kunst beluste velen
\nen een zeespiegel aan pantserglas
\nhing mijn vervulling,
\nhaast te klein voor woorden.<\/p>\n

Maar ondanks haar geringe formaat
\nen haar verstilling
\nwas zij wild, ontzettend.
\nNiets was meer moreel.<\/p>\n

Om eigen zijn
\nof niet-zijn
\neven onverschillig
\nals om de camera’s,
\nhet kogelvrije glas,<\/p>\n

z\u00f3 trof,
\ntoen ik vertrekkend omzag,
\nmij vol de oogopslag
\ndie uitdrukte
\nwat vrijheid was.<\/p>\n

De bruid van Lelystad<\/strong><\/p>\n

De nieuwe stad
\nontuchtig maar ontsmet.
\nWijdbeens bewoonbaar. Holland op zijn breedst
\nen vlak en wind en kale bomen.<\/p>\n

Het fietspad is gescheiden van de weg.
\nE\u00e9n rijwiel slechts, maar het vervoert
\neen bruid op de bagagedrager,
\nschrijlings wapperend wit haar transparante kleed;
\nRenoir als bloementuil
\nop een Parijse hoed.<\/p>\n

Haar man in zijn te blauwe plastic jack
\ntrapt wind omver
\ntegen de einder in waar niemand is.<\/p>\n

De angel van de oudste droom
\ndwingt mij het gaspedaal dieper omlaag:
\nH\u00eder was de bruid! Te laat!
\nIk wist het altijd wel,
\nverkwanseld is zij vlak voor mijn entr\u00e9e.<\/p>\n

Schering en inslag, nagel ik
\neen struise hoefslag
\nin het maagdelijke land,
\nsnelwegen in de vingertoppen,
\nterugkerend met lege handen.<\/p>\n

Sassanidisch afscheid<\/strong><\/p>\n

De boog van Shapur staat in Ktesiphon
\nals het verhemelte van zijn heelal.
\nLate kamelen dromen nog
\nonder dit huiselijk bereik van toen,
\ndat elke morgen samen met de zon
\nopnieuw de vlakte splijt.<\/p>\n

Maar door de wind, het zand des tijds
\nwerd dit bloedschennende gevaarte
\nuitgeloogd. En elke slavenhand
\ndie stenen heeft gevoegd is nu alsnog,
\nw\u00e1\u00e1r hij ook is, beloond
\nmet ogenblikken van vrij spel.<\/p>\n

Er is getoverd in de grote ruimte
\nen beraad geslagen, voor de troon gedanst,
\nverleid. Zo vele hoofden zijn gebogen
\nof verheven. Zand en bloed is uitgeschud.
\nOnder ’t vraatzuchtige gewelf
\nsisten griffioenen, klapwiekend van dorst,
\nals zandstof in oud licht.<\/p>\n

Onder dit licht zijn allen die hier waren,
\nde tallozen en namen, op hun doodsuur
\ntuimelend uitgevaren en door
\nmisnoegde engelen tot puin en damp geslagen,
\nondergespiegeld aan de horizon.<\/p>\n

Het gaat voorbij. Nog kan ’s nachts
\nuit het scheurende gewelf
\neen zachtgebakken steen
\nin autonoom besluit, neervallen.
\nEn de bleke echo van de plof in ’t zand
\nis ons een laat vaarwel,
\nShapur en mij.<\/p>\n

De bischop van Sana’a<\/strong><\/p>\n

Geen straat vertelt
\ndat hij er ooit geweest is.
\nDe hoge rechte huizen weren
\nmet hun lemen wanden
\nvragen af.
\nEn ofschoon de meeste vensters
\nnog in wonderen geloven,
\nziet geen raam hem staan.<\/p>\n

Die ongewenste oude toren
\ndie zijn dagen telt
\nmet adem die hij anoniem ontsteelt
\nen die, in het vooruitzien, weet
\nv\u00f3\u00f3rt te bestaan
\nna wat er komen gaat<\/p>\n

in duizend en \u00e9\u00e9n straten
\nals zijn eigen
\nallereigenste<\/p>\n

verstenende ontkenning.<\/p>\n

Tolplichtig<\/strong><\/p>\n

Het werd messcherp maar mild,
\neen stilte in de bus
\ndie niet eerder was voorgekomen.<\/p>\n

Een schoolklas. Kunst.
\nDe weg kwijt even buiten Rome.
\nEen toe-val dreef ons
\nvoort tot \u00f3p<\/p>\n

de Via Appia Antica.<\/p>\n

Een touringcar rijdt daar bij toverslag
\nop Sperrgebiet spitsroeden,
\nmaar wordt gedoogd.<\/p>\n

De weg betrekt een smalle voor
\nin vloekend meeheulende vlaktes,
\nis zo goddeloos recht
\ndat in de lucht nog steeds
\nde zeisen sissen.<\/p>\n

Komen zij ons tegemoet,
\nde legers van kortstondigen en karren,
\nonbehuisd de polsen opgestoken, ratelend
\nvan dood en dag aan dag?<\/p>\n

Wij worden ongemerkt tolplichtig.<\/p>\n

Op de antieke straatstenen
\ndie hier en daar
\ndoor karig asfalt steken
\nmaakt de bus rillend maar soepel
\nr\u00e9v\u00e9rence op r\u00e9v\u00e9rence
\nvoor de beelden, graven
\nen de oude sto\u00efcijnen die
\n– bomen geworden –
\nduldend door de eeuwen
\nbleven.<\/p>\n

Rusland<\/strong><\/p>\n

Ik ben de oevergeest
\nen blaas een oorvijg in het veld
\nen ik verander, schuifel,
\nschraap mijn vel.<\/p>\n

Ik ben weer dronken
\nvan oud hout dat de veranda schraagt,
\nhout dat maar tuurt en tekens
\nvan de tamme windkieren afleest.<\/p>\n

Ik ben het land
\ndat alles draagt en duurt.
\nZelfs als ik doodsla
\nlijk ik zacht, kijk als een kind
\ndat licht uit een glas water puurt.<\/p>\n

Ik ben voorbij, maar blijf bewaard,
\ndans met de monniken en met
\ndemonen nog wat na,
\nglij dan als rietnevel
\nde visser tegemoet. Geheim is het.<\/p>\n

En in het koor als het mij lust
\nspring ik als opgestoken handpalm
\nwoest maar zegenend
\nikonen in, ikonen uit.<\/p>\n

Venetiaans dagboek<\/strong><\/p>\n

Dan snijdt Veneti\u00eb
\neen rechte lijn. De achterkant.
\nHier houdt het op.<\/p>\n

Gez\u00eden,
\nje witte waterhanden!<\/p>\n

En geen geluid meer
\ndat het voor je opneemt
\nlangs de kade.
\nGevels zonder opsmuk
\nen kaalslag
\nover het water.<\/p>\n

Het turend dodeneiland
\naan de overkant:
\nzo kort en koud
\nkaatst een verhoor.<\/p>\n

De sneeuwman
\nverliest water.
\nVannacht maar ijverig
\noortjes kneden
\nin het brood.<\/p>\n

De zomerstad vlekt
\nkerend nu en zich ontledigend
\nnorsige hemelstenen uit.<\/p>\n

Het nakijken. De boot.
\nDe mannen hozen wat ze kunnen.<\/p>\n

Uur van verandering<\/strong><\/p>\n

Wachtend in het wildwoud
\nhaal ik witte maskers
\nvan de bomen.<\/p>\n

Ik ben donker, hevig,
\nmaar in luisterend bewegen.
\nElke snik van water
\nen de lotgevallen
\nvan het kleinste dierlijke leven
\nboots ik na.<\/p>\n

Het klopt mij
\nen ik weet
\nen voel het
\ntot mij komen,
\nwant ik ben
\nhet blad,
\nde heimelijke hoefslag in het veld,
\nde loden schriktrompet van vogel
\nen mijn zwarte stam,
\ndromend, verspreid
\nbij afgekruind groen onderlicht.<\/p>\n

Bloed van mijn mij
\ntrekt over heuvels,
\ntussen hoge grassen,
\nspeelt met water
\nin de schaduw van het oeverriet
\nen toetst de schemering,
\nhaar lichte damp
\nen vlekkerig verschiet
\nvan geest en dans
\nen voorgeslacht in wortelstronken.<\/p>\n

En ik wacht,
\nverander van gezicht,
\nmeet mij
\nsnel, zwart getekend
\nop een witte plaat
\nvan boomschors, meel en rubbergom<\/p>\n

een nieuwe oertrek aan.<\/p>\n

Sonnerie (Marin Marais)<\/strong><\/p>\n

Ik dans
\nde spiegelzalendans
\nde spillendans
\nde nachtelijke-vuren-buiten-dans.<\/p>\n

Eh bien,
\nook rond mij
\nknippen poppenmessen,
\nklokken knietjes,
\nsnakken pruiken.
\n’s Konings zonneblikken
\nsteken ijzeren korsetten
\nrekenschap
\ntegen faux-pas.<\/p>\n

Hoe lang nog?
\ndenk ik trippelend
\nin jaren.
\nHoofse tr\u00e8s chiques
\nslaken in steekjaponnen,
\nkuitbroeken en knopen
\npoederdromen.<\/p>\n

Bij Sainte Genevi\u00e8ve,
\nliefste, verre,
\nslechts in de melodie
\nhet donkere vermoeden,
\neen geheim odeur
\nvan elders mogelijke
\nlate troost.<\/p>\n

Een weg in Zuid Soedan<\/strong><\/p>\n

Van diep onder de grond
\nword je omlaaggetrokken
\nin dit deel van Afrika.<\/p>\n

Verpoederende rode sporen. Stof.
\nDe aartsvader van alle wegen
\ntrekt er dreunend, ziende-blind,
\neen wapenstilstand
\ndoor het mateloze groen.<\/p>\n

En steeds rondom een flemende,
\nvan eenzaamheid schier
\nomkomende horizon.<\/p>\n

Van achter de heuvel komen,
\nals een siddering van lucht en licht
\ndoor loopgraven van middaghitte,
\ntwee zwarte mannen, soepel
\nals jachtluipaarden en
\nop zoek naar jou,
\nde vierduizend kilometer lange
\nweg omlaag.<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/section>\n

Aan Nico Verhoeven<\/p>\n

Gedichten uit Naarinen<\/p>\n

Mark Mastenbroek<\/p>\n

Meester, sta mij toe te weten
\nwie deze schimmen zijn en welke wetten
\nhen blijkbaar zo naar de overtocht doen hunk’ren…<\/p>\n

Dante, Inf. canto 3.<\/p>\n

Hemelvaart<\/strong><\/p>\n

Zelfs door geen vogelvlucht voorspeld,
\nverschoof het voorjaarsachtig zwerk
\nangstvallig snel. De grijze legioenen
\ndie het sneuvelende laagland,
\ntoeslaand in de lucht,
\nover de volle breedte namen,
\nbliezen reeds orkaantrompetten, fluiten.<\/p>\n

Door die woeste geur van grootheid
\nsneed nu, hinderlagend helder,
\nons de eigen middelmaat de lever in.
\nWaar is de grens? En waar ontbrandt
\niets van een oude tijd
\nwaarin w\u00edj teisterden en helden waren,
\nweerlichtend op ongetemde paarden,
\njagend over vlak heet land?<\/p>\n

De lege vrije dag van hemelvaart
\nkrijgt plotseling betekenis:
\nOp naar IJmuiden! Naar de pier!
\nWe zijn de eersten niet, die zulks beramen.
\nFiles worden metterdaad geboren, driften.
\nRadeloos parkeren we op natuurgebied.
\nEn dan ter plaatse eindelijk aangekomen,
\nonder een geseling van ziedend haar,
\nde mond vol zand,
\nin onze hunkeringen openbaar,
\nstaan wij bijeen met veel te velen.<\/p>\n

Dit is de smalle strook van strand
\ndie ons rest. Ranzig vloedschuim
\ntussen houten weekeindhuisjes
\nen kantinewagens met de damp
\nvan razend friet.
\nEn dan, te laat, te laag, te veilig
\nonder die orkaan daagt het ons:
\nWij zelf zijn het sloopgebied.<\/p>\n

Wij wilden allen op de pier
\nalleen staan
\nom in een vergeten ootmoed
\nuitgestort te raken in de zee,
\nom de v\u00f3\u00f3rbeet van wind
\nen overslag van torenend water
\nin het eigen bloed te smaken.
\nHet mocht niet.
\nVoor de pier een touw, een bordje
\nen een juffrouw die verbiedt.<\/p>\n

Alleen een zeeschip met zijn
\nniet te evenaren voorsprong
\nop de menselijke maat vaart,
\nmet het groot tumult bekend,
\nbevriend, uit.<\/p>\n

En de reis begint,
\nmaar van de onzen
\nis er g\u00e9\u00e9n aan boord.<\/p>\n

Het schip stoomt rustig
\nnaar de roekeloze grijze vlagen
\nen de \u00f3verlanden.
\nHuiswaarts vrienden,
\nmorgen weer gewoon aan ’t werk.<\/p>\n

Op zolder<\/strong><\/p>\n

De dagen werden klein,
\nkortlopende kontrakten
\nen voor een verloren zaak
\nnaar Basel, hotel Merian am Rhein.
\nMaar in die nacht
\nvoerden de vrouwen die daar overdag
\nhet hotel keurig dreven
\n(was dat slechts voorwendsel? Een alibi?)
\nnu in het zwart als priesteressen
\nmij langs de trappen naar een bovenladder
\nen lieten mij v\u00f3\u00f3r en bleven achter.<\/p>\n

Onder de hanebalken
\nkraakte de tijd de ruimte in.
\nEr was een grijs bassin,
\nals in een zwembad
\nmaar vol drek, braaksel met oude vogelveren
\nen daarin, als groot kalkoen,
\nals lepelaar vermomd
\nhet kind dat verloren ging.
\nIn die gedaante tevens k\u00ednd toch.
\nEn ook als een kind gem\u00e9\u00e9n,
\nwas hij in weerwil van zijn onschuld
\nen de reddeloosheid van de staat
\nwaarin hij zich bevond
\nals vogel vervaarlijk machtig.<\/p>\n

Het dier nu klapperde
\nmet zijn bevuilde dunne vleugelveren,
\ndeed een paar struikelende sprongen,
\nwipte dan gewichtloos op de rand,
\nkwam naar mij toe en stond. Wij stonden.
\nGrote purperzwarte ogen, weduwen
\nin een bemorst en lichtgrauw snavelbekjacquet.
\nEen angstval as
\nverborg ik nauwelijks onder de knie,
\nmaar langs mijn bovenlip schoof ongewild,
\nmij nog n\u00e8t groot houdend,
\neen bijna vunzig lachje.<\/p>\n

Hij schudde plagend naar mij toe
\neen vleugel uit: \u00edn het bassin! Kom nu!
\nHet leek opeens weer net
\neen kleine jongen en alsof,
\nmet hoge stem, hij werkelijk gesproken had.
\nIk was verlamd en bleef staan toen hij week
\nen met een hoofse geste
\nmij nogmaals, haast uitnodigend
\nnaar ’t bad wees. Rond mijn hoofd
\neen negatieve storm die zoog
\nen trok en mateloos dreigde.<\/p>\n

Terug in het bassin
\nstond hij nu roerloos, ingekeerd
\nals een steenoud geworden reiger,
\n\u00e9\u00e9n met wat hem hier omringde.
\nIk bestond
\nvoor hem niet meer.<\/p>\n

De storm<\/strong><\/p>\n

Zwart als jasmijn, de nacht in Assouan
\nen de woestijn beneden schuimde,
\neeuwen uitvlakkend, de einder in.
\nDe Nijl hier bij de eerste cataract
\neen donkerblauwe speel- en spiegelkameraad
\nvoor olifantenstenen. Zachte grote poten
\nop het water h\u00e8rverhalen telkens
\nen steeds weer als variant bekeken,
\nwat de koningskinderen van toen
\nin het voorbijgaan dachten.
\nAlles zwijgt en spiegelt, ritselend
\nals graven in vergadering.<\/p>\n

Toen ik daar lag als in een sarcofaag,
\nde hoogste kamer op een hoek
\nvan het nieuwbouwhotel,
\nde airconditioning eerzaam op vol,
\ntrok in die binnenruimte, uit het niets
\neen teisterende storm in.
\nToen de wind het hevigst gierde
\nen ik daar lag,
\nin een magnetisch veld
\nwelhaast uiteengereten,
\nzat iemand op de stoel
\npal naast het hoofdeind van mijn bed
\nen sprak met mij.<\/p>\n

Ik ken hem wel, hij heeft
\neen weekeindhuisje op de strandstrook
\nbij IJmuiden en ik zou hem daar later
\ntoevallig tegenkomen op hemelvaartsdag.
\nHet is een m\u00e0n, bouwvakkers echtst,
\neen timmerman, hoorbaar uit Amsterdam.
\nIk zwaaide met mijn stenen arm
\nop naar de stoel en voelde niets
\ndan stoel alleen, wist wat ik wist.
\n‘Morgen maar luisteren,’ schraapte
\nzijn rauwe bas door het tumult heen,
\n‘naar de radio’.<\/p>\n

Het magnetisch veld zwol
\nin mijn sarcofaag en uit de mummie
\nschoof er iets omhoog
\nin een zoemend electrisch veld:
\neen lichaam dat al evenzeer van mij was.
\nIn dit geraas van storm,
\nvoltspanning, hinnikend geweld:
\neen tussenruimte tussen mij en mij,
\nwaarin een beeld
\nals door een verrekijker
\ndie met moeite scherpgesteld wordt.<\/p>\n

Het was gewoon de Nassaukade
\ndie ik daar zag, helder, openbaar,
\ntot ik besloot dat het genoeg was,
\nop mijn zij ging en de storm
\nook met mij rustte.<\/p>\n

Waarom juist deze plek? Het lijkt nog open.
\nEr is daar, naar ik nu pas weet,
\neen winkel, AaBeCo. Men vindt er
\nkledingrekken en kapstoksystemen.
\nDe beheerder, die voorkomend is,
\nkorrekt als uit vervlogen dagen,
\nheeft iets aan zijn wang.
\nTot zover weet ik het.<\/p>\n

Clarion<\/strong><\/p>\n

Bij de San Marco in Veneti\u00eb,
\nals uit een hinderlaag, schuiven
\nde klokken van het torenend handopsteken,
\ngrondzee\u00ebn van brons en klank en teken
\nroekeloos als wind over het grote plein.
\nIk sta. En terwijl zelfs mijn beenderen
\nresoneren, gaat achter winkelglas
\nonder een galerij de telefoon.<\/p>\n

Is eindelijk het dodeneiland aan de lijn?
\nEen oord als poolijs, zomerparadijs.
\nHet ligt in de lagune
\nals een laatste \u00f3verzij, een burcht bijna,
\ndie met het schuim van onze dromen
\nonophoudelijk omschreeuwd zou willen zijn
\nen toegesproken. Maar wat wij uitroepen
\nis daar niet merkbaar. I\u00e9ts van ons
\n-geur wellicht in een geheim cirquit-
\nstijgt met het grondwater de stengels in
\nvan stille kerkhofplanten. Krijgen wij antwoord?<\/p>\n

Laatst in de thuishaven -het regende in Amsterdam-
\nvond ik een kist die reeds lang wachtte.
\nEn ik bestreek het ruwe
\nongeschaafde hout met kindervingers
\nen de zwarte inkt, het stempel
\nvan afzending liet geen twijfel:
\nvan mijn leidsman uit Naarinen.
\nOnder die blokletters van oorsprong
\nlag een gouden bloem.<\/p>\n

Was het genoeg? Had ik iets
\nover het hoofd gezien?<\/p>\n

Ooit, in Luxor op het veer over Nijlwater, had ik
\nin een droom een paar losbladige gedichten
\nvan hem mogen zien:
\n‘Gedichten uit Naarinen van V.N. Verhoeven’,
\nde inhoud echter niet ontcijferbaar.
\nIk vraag: ‘Is er een woord, meester? Een sleutelwoord?’<\/p>\n

En dan… jawel. Via de autoradio luidt het:
\nClarion. Nu pas begrijp ik het.<\/p>\n

Wij in het laagland
\nroepen met vergeelde stemmen
\nelkaar na, dat het ons prima gaat.
\nMaar bij de linker oksel jankt
\neen vuist vol honger.
\nEn wij willen, m\u00f3eten blijven streven,
\nin weerwil van de reeds bij voorbaat
\nop het laatst
\nons toegemeten nederlaag.
\nMaar toch wordt er met tussenpozen
\nvan de overkant een gouden bloem
\nverzonden, afgestempeld
\nals stemhebbende tegenspraak:<\/p>\n

Het was geen streven
\nen geen zoeken.
\nNiet: bereikt.
\nEn geen vervulling.
\nEr was geen wens
\ngeen weg
\ngeen tijd.<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/section>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-109","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.markmarkmast.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/109","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.markmarkmast.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.markmarkmast.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.markmarkmast.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.markmarkmast.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=109"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.markmarkmast.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/109\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.markmarkmast.nl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=109"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}